Regels · voorgenomen
Het kabinet wil dat u vanaf 2027 zonder vergunning een woning in de tuin bouwt voor familie
Volgens het ontwerpbesluit mag u vanaf 1 januari 2027 een mantelzorg- of familiewoning in uw achtertuin bouwen zonder omgevingsvergunning. Voor uw ouders of kinderen hoeft er dan geen zorg nodig te zijn.

In het kort
Zonder omgevingsvergunning
Een mantelzorg- of familiewoning in de achtertuin wordt volgens het plan vergunningvrij.
Voor familie in de eerste graad
Zoals uw ouders of uw kinderen. Er hoeft geen zorg nodig te zijn.
Binnen vaste maten
Hoogstens 5 meter hoog en samen met andere bijgebouwen hoogstens 150 m², afhankelijk van uw erf.
Bouwregels blijven gelden
Vergunningvrij is niet regelvrij: de eisen voor onder meer brandveiligheid blijven.
Wat er verandert
Een woning in de tuin voor familie, zonder te wachten op de gemeente
Het kabinet wil dat u vanaf 1 januari 2027 zonder omgevingsvergunning een woning in uw achtertuin mag bouwen voor iemand die mantelzorg geeft of krijgt, of voor familie in de eerste graad. Ook een bestaand bijgebouw, zoals een garage of een tuinhuis, mag u dan als zo'n woning gebruiken. Dat staat in de veelgestelde vragen van Volkshuisvesting Nederland over de Wet versterking regie volkshuisvesting.
Nu bepaalt het omgevingsplan van uw gemeente of zo'n woning mag. Een mantelzorgwoning kan vaak al zonder vergunning, maar alleen met een verklaring dat er zorg nodig is. Een woning voor uw ouders of uw kind zonder zorgvraag mag meestal niet. Met de nieuwe regels hoeft u geen mantelzorgverklaring meer te laten zien, en mag een familiewoning ook zonder zorg.
De regels staan in het ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting dat de minister op 19 december 2025 naar de Tweede Kamer stuurde. De Raad van State gaf op 26 oktober 2026 een kritisch advies over dat besluit, vooral over de regels voor betaalbare nieuwbouw. Het besluit moet dus nog worden aangepast en vastgesteld. Tot die tijd is 1 januari 2027 de datum die het kabinet verwacht, geen zekerheid.
De voorwaarden
Waar de woning mag staan en hoe groot ze mag zijn
De woning staat op het achtererf, achter uw huis. In de voortuin mag ze niet vergunningvrij. Ze is hoogstens 5 meter hoog, en komt ze hoger dan 3 meter, dan krijgt ze een schuin dak. Zo noemt Volkshuisvesting Nederland de voorwaarden.
Hoeveel u mag bouwen, hangt af van de grootte van het deel van uw erf dat meetelt, het bebouwingsgebied. Is dat gebied hoogstens 100 m², dan mag de helft ervan bebouwd zijn. Tussen 100 en 300 m² is dat 50 m² plus een vijfde van wat boven de 100 m² uitkomt. Boven 300 m² is het 90 m² plus een tiende van wat erboven uitkomt. Meer dan 150 m² mag het nooit zijn. Bijgebouwen die er al staan, zoals een schuur of een aanbouw, tellen mee.
Een voorbeeld: is het bebouwingsgebied achter uw huis 200 m², dan mag er samen 70 m² aan bijgebouwen staan. Staat er al een schuur van 10 m², dan blijft er 60 m² over voor de woning. Hoe groot het bebouwingsgebied bij u precies is, hangt af van de vorm van uw erf en de plek van uw huis. Laat dat narekenen voordat u een woning kiest.
Voor wie
Wie er in de familiewoning mag wonen
Een familiewoning is volgens het plan voor familie in de eerste graad van iemand die in het huis woont: uw ouders of uw kinderen, en ook pleegkinderen. Volgens de toelichting van het kabinet kan een familiewoning ook al gebruikt worden voordat er zorg nodig is, bijvoorbeeld als uw ouders alvast dichtbij komen wonen.
Een mantelzorgwoning is er voor wie mantelzorg geeft of krijgt. In beide gevallen hoort de woning bij uw huis. Het is geen losse woning die u kunt verkopen of aan iemand anders verhuren.
Wat blijft
Zonder vergunning is niet zonder regels
Alle eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving blijven gelden, zoals die voor brandveiligheid. Volkshuisvesting Nederland noemt dat uitdrukkelijk. Een woning in de tuin moet dus net zo goed geïsoleerd, geventileerd en veilig zijn als een gewone woning, en goed aangesloten op riool, water en stroom.
Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht geldt de nieuwe regel niet. Daar heeft u volgens de toelichting bij het ontwerpbesluit nog steeds een omgevingsvergunning nodig.
Vergunningvrij betekent ook dat niemand vooraf naar uw plan kijkt. Klopt de woning achteraf niet met de regels, dan kan de gemeente eisen dat u het aanpast. Wie vooraf zeker wil zijn, laat het plan daarom toetsen. Dat doen wij op onze pagina over een vergunning aanvragen, ook als blijkt dat u geen vergunning nodig heeft.
Tijdlijn
Wat er wanneer gebeurt
De data komen van de Rijksoverheid, Volkshuisvesting Nederland en de Raad van State. Zolang het besluit niet vaststaat, zijn de voorwaarden een voornemen.
- 19 december 2025De minister stuurt het ontwerpbesluit naar de Tweede Kamer.
- 1 juli 2026De Wet versterking regie volkshuisvesting gaat in. De regels voor de familiewoning staan in het besluit dat erbij hoort.
- 26 oktober 2026De Raad van State publiceert zijn advies over het besluit, met bezwaren.
- 1 januari 2027De datum waarop het kabinet verwacht dat het besluit ingaat.
Afwegen
Nu bouwen of wachten?
Wilt u nu een mantelzorgwoning plaatsen, dan gelden de regels van uw eigen gemeente. Vaak kan dat al zonder vergunning, met een mantelzorgverklaring. Voor een familiewoning zonder zorgvraag heeft u nu meestal een vergunning nodig, en dat kost tijd.
Wacht u tot de nieuwe regels ingaan, gebruik die tijd dan om het plan klaar te hebben: hoe groot de woning mag zijn op uw erf, hoe ze de tuin in komt, waar de aansluitingen lopen en wat het kost. Dan kunt u beginnen zodra het besluit vaststaat. Komt de datum later dan verwacht, dan ligt uw plan er nog steeds.
Rol van Bouwbureau Nederland
Hoe wij hiermee omgaan
Wij verkopen geen tuinwoningen. Wij kijken naar uw erf en uw plan: wat er mag, wat er past, wat er bij de bouw en de aansluitingen komt kijken en wat het kost. Dat staat in één begroting.
Heeft u wel een vergunning nodig, bijvoorbeeld bij een monument of omdat de woning groter wordt dan de regels toestaan, dan vragen wij die voor u aan. Bouwt u liever tegen uw huis aan, dan leest u meer op onze pagina over een aanbouw.
Veelgestelde vragen
Vragen over een woning in de tuin
Mag ik een bestaande garage of schuur ombouwen tot familiewoning?
Volgens het plan wel, als het bijgebouw op het achtererf staat en aan dezelfde voorwaarden voldoet. Een garage of schuur is meestal niet gebouwd om in te wonen. Reken erop dat isolatie, ventilatie, ramen en aansluitingen erbij moeten komen.
Moet ik de buren of de gemeente iets laten weten?
Voor de familiewoning zelf hoeft u volgens het plan geen vergunning aan te vragen. Andere regels blijven wel gelden, zoals de regels van de gemeente voor de aansluiting op het riool of het kappen van een boom. Met de buren overleggen is altijd verstandig.
Geldt dit ook voor een woning buiten de bebouwde kom?
De voorwaarden kunnen buiten het stedelijk gebied anders zijn. Kijk voor uw eigen perceel in het Omgevingsloket, of laat het ons nakijken.
Wat als de regels op 1 januari 2027 nog niet ingaan?
Dan gelden de regels van uw gemeente zolang het nieuwe besluit er niet is. Wij werken dit artikel bij zodra het besluit vaststaat of de datum verandert.
Bronnen
- Wet versterking regie volkshuisvesting: veelgestelde vragenVolkshuisvesting Nederland · gelezen op 16 november 2026
- Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting, 19 december 2025Rijksoverheid · gelezen op 16 november 2026
- Advies over het Besluit versterking regie volkshuisvesting, 26 oktober 2026Raad van State · gelezen op 16 november 2026
- Vergunningvrij bouwen: van Wabo naar OmgevingswetInformatiepunt Leefomgeving · gelezen op 16 november 2026
Dit is algemene informatie, geen persoonlijk advies. De voorwaarden komen uit een ontwerpbesluit en kunnen nog veranderen. Zodra het besluit vaststaat, werken we dit artikel bij.
Rol van Bouwbureau Nederland
Eerst uw erf, dan het plan, dan de bouw
Wij zoeken uit wat er op uw erf mag en past, en zetten de woning, de aansluitingen en de kosten in één begroting.
Uw erf bekijken
U stuurt het adres, foto's van de tuin en wat u wilt. Wij kijken welke regels er voor uw perceel gelden.
Wat er past
Hoeveel vierkante meter er mag, waar de woning komt en hoe de aansluitingen lopen.
Begroting en vergunning
U krijgt een complete begroting. Is er toch een vergunning nodig, dan vragen wij die aan.
Verder lezen
Meer over vergunningen en bouwen bij uw huis

Vergunning aanvragen
Bereid uw aanvraag en benodigde stukken voor.

Aanbouw
Bereid de uitbreiding van uw woning voor.

Bouwkundige tekeningen
Leg uw bouwplan vast in bruikbare tekeningen.

Begroting & kostenbeheersing
Maak kosten inzichtelijk en beheersbaar.

Volgende stap
Wilt u weten wat er op uw erf mag?
Stuur ons uw adres en wat u wilt bouwen. Wij zeggen welke regels er gelden, of u een vergunning nodig heeft en wat er verder bij komt kijken.
